Gisteren werd op een congres van de landelijke artsenfederatie KNMG en VitaValley te Utrecht bekend gemaakt dat artsen nog steeds te lang doorbehandelen ook al heeft die behandeling weinig zin en verlengd hij slechts het leven en lijden. Artsen doen wat ze is geleerd, is een excuses, net als de familie zet de arts onder druk en de patiënt zelf heeft hoge verwachtingen. Waarschijnlijk zijn die argumenten allemaal wel enigszins van toepassing, maar wordt het niet eens tijd dat we de hand als patiënten in eigen boezem steken? Natuurlijk wij hangen aan het leven, maar is waarlijk leven niet ook waarlijk weten te sterven?
Als verpleegkundige heb ik vele malen stervende mensen meegemaakt, vaak onder erbarmelijke omstandigheden. Het leven ploegde zich maar voort en bestond voor de betrokkene uit slapen, medicatie, wat eten, wat drinken, medicatie, slapen af en toe bezoek, wat eten en drinken en weer slapen. Voor een ander kan, wil en mag ik niet spreken, maar een dergelijk verlengd stervensproces spreekt mij niet erg aan.
Liever bewust leven en bewust sterven. Dat vraagt misschien meer moed dan ik nu kan opbrengen, maar ik prijs me dan ook gelukkig dat ik nog niet voor die keuze sta. Wel ben ik me er van bewust dat die keuze eens komt. Nu nadenken over zinloos rekken van het leven helpt niet alleen mij, maar ook mijn naasten en niet in de laatste plaats de arts. Nu bewust leven in het bewustzijn van de dood dwingt me nu iets van het leven te maken en niet om pas compensatie te zoeken in een aantal dagen, weken of maanden extra leven onder erbarmelijke omstandigheden.
Begin jaren tachtig werkte ik in een verzorgingshuis waar verschillende huisartsen over de vloer kwamen. Een daarvan was een arts van de oude stempel. Maar van hem heb ik wel iets essentieels geleerd, namelijk: We moeten Petrus maar niet voor de voeten lopen. Ik weet niet of het aan de arts is om dat te besluiten, maar als niemand het doet is hij toch de meest aangewezen persoon die op grond van zijn kennis en ervaring het beste kan inschatten wat levensverlengend is of niet. Toch beslis ik liever zelf over wel of niet behandelen en of Petrus me daarin begeleid, dat zal ik nog wel merken.
Nico van Scheijndel
1 oktober 2013
