De Ouderen Ombudsman wordt veel gebeld met de vraag van ouderen of ze wel of niet samenwonen en of ze wel of niet van fraude kunnen worden beticht met naheffing en boetes als gevolg.

De Ouderen Ombudsman heeft de laatste weken net als de Plustelefoon al tientallen telefoontjes gehad van verontruste ouderen die willen weten of ze samenwonen ja of nee. De onrust is het gevolg van de onduidelijkheid over wat wel of niet samenwonen is. Jan Romme directeur van het Nationaal Ouderenfonds, de initiatiefnemer van de Ouderen Ombudsman, vindt dan ook dat de Sociale Verzekeringsbank (SVB) snel met duidelijke regels moet komen. Duidelijke taal voorkomt de angst van veel ouderen die rondneuzende  inspecteurs, boetes en naheffing vrezen.

De SVB doet de meeste controles naar aanleiding van automatische gegevensvergelijking. Huisbezoeken doet de SVB slechts incidenteel en steekproefsgewijs. De inspecteur zal volgens een woordvoerder van de SVB nooit naar binnen gaan bij ouderen wanneer ze dat niet willen. In dat geval worden de vermeende samenwoners op kantoor uitgenodigd.

Wel of niet samenwonen is al jaren een groot probleem, opvolgende ministers van Sociale Zaken hebben verzuimd om samenwonen te omschrijven zodat er nu geen houvast is. Wel heeft de vorige minister van Sociale Zaken Henk Kamp de fraudewet aangescherpt. Het gefraudeerde bedrag moet sinds 1 januari van dit jaar volledig worden terugbetaald, inclusief een boete van in eerste instantie 100 procent van het gefraudeerde bedrag. Bij herhaalde fraude neemt de boete toe en vervalt voor een periode het recht op een uitkering.

Ouderenorganisatie ANBO houdt van duidelijke taal: samenwonen doe je op één adres, is er meer dan een adres, dan kun je niet samenwonen. De minister heeft dit duidelijke standpunt niet overgenomen. Naast onduidelijkheid is er ook rechtsongelijkheid, want al woon je samen voor de SVB, mocht je partner met wie je ‘samenwoont’ niet op het zelfde adres staan ingeschreven, dan kan die ook nooit als partner, inclusief vrijstellingen erven.

Nico van Scheijndel

7 februari 2013